Trong bối cảnh doanh nghiệp Việt đang chịu áp lực lớn về vốn và nhu cầu đổi mới công nghệ, việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM được xem là bước đi chiến lược nhằm mở rộng kênh huy động vốn, kết nối dòng tiền toàn cầu và tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay của nền kinh tế.

Áp lực tìm động lực tăng trưởng mới

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Ngọc Hòa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM nhấn mạnh bối cảnh hiện nay buộc doanh nghiệp phải thay đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Khi các động lực truyền thống dần suy yếu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành hướng đi tất yếu.

Tuy nhiên, để chuyển đổi, doanh nghiệp lại đối mặt với bài toán quen thuộc nhưng chưa có lời giải trọn vẹn: thiếu vốn và thiếu nhân lực chất lượng cao. Đây cũng chính là lý do HUBA đặt kỳ vọng lớn vào sự hình thành của Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM.

Theo ông Hòa, nếu được vận hành hiệu quả, trung tâm này không chỉ mở rộng kênh huy động vốn mà còn giúp doanh nghiệp – đặc biệt là khối SME – tiếp cận các nguồn lực tài chính mới, thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng.

“Nút thắt” tín dụng và sự lệ thuộc ngân hàng

Dữ liệu được chia sẻ tại sự kiện cho thấy một thực tế đáng chú ý: phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn phụ thuộc nặng vào vốn vay ngân hàng, trong khi điều kiện vay lại khắt khe.

Theo TS. Cấn Văn Lực, có tới 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản thế chấp, trong khi tỷ lệ khoản vay yêu cầu tài sản đảm bảo lên đến hơn 90%. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp dù có phương án kinh doanh khả thi vẫn bị “kẹt vốn”.

So với khu vực, mức độ phụ thuộc này cao hơn đáng kể. Đây cũng là nguyên nhân khiến khả năng cạnh tranh và mở rộng quy mô của doanh nghiệp Việt bị hạn chế.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển thị trường vốn được xem là hướng đi tất yếu để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho nền kinh tế.

Trung tâm tài chính quốc tế: Hình thành hệ sinh thái vốn mới

Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, dù mới được thành lập từ cuối năm 2025, VIFC-HCMC đang được xây dựng với định hướng trở thành hệ sinh thái tài chính – công nghệ – thương mại tích hợp theo chuẩn quốc tế.

Một trong những cấu phần quan trọng là sàn giao dịch chứng khoán quốc tế, đóng vai trò trung tâm trong việc huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp Việt Nam cũng như khu vực. Bên cạnh đó, mô hình gọi vốn cộng đồng (crowdfunding) cũng được thiết kế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và startup – những đối tượng khó tiếp cận tín dụng truyền thống.

Đáng chú ý, trung tâm được định hướng vận hành theo cơ chế pháp lý đặc thù, tiệm cận mô hình “offshore financial center”. Các tranh chấp phát sinh sẽ được giải quyết theo chuẩn quốc tế thông qua hệ thống trọng tài và tòa án chuyên biệt. Đây là yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài.

Ngoài ra, các chính sách ưu đãi như thuế thu nhập 0% đến năm 2030 và cơ chế visa dài hạn cho chuyên gia quốc tế cũng được kỳ vọng nâng cao sức cạnh tranh của TP.HCM so với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Rào cản thể chế: Điểm nghẽn cần tháo gỡ sớm

Dù tiềm năng lớn, một thực tế được các chuyên gia thẳng thắn chỉ ra là rào cản pháp lý vẫn đang là điểm nghẽn lớn.

Theo chia sẻ từ ban điều hành VIFC-HCMC, nhiều định chế tài chính quốc tế – bao gồm các ngân hàng lớn từ Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc – đã bày tỏ mong muốn tham gia. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các quy định hiện hành, phần lớn đều chưa đáp ứng được các điều kiện như yêu cầu xếp hạng tín nhiệm.

Điều này dẫn đến nghịch lý: dòng vốn sẵn sàng nhưng chưa thể giải ngân. Hiện đã có hàng chục tỷ USD đăng ký vào trung tâm, song vẫn phải chờ hoàn thiện khung pháp lý để triển khai.

Không chỉ nhà đầu tư nước ngoài, ngay cả ngân hàng trong nước cũng gặp áp lực khi phải thành lập pháp nhân mới với vốn điều lệ lớn. Nếu không có cơ chế linh hoạt hơn, khả năng thu hút dòng vốn sẽ bị hạn chế.

Cơ hội “kim cương” nhưng không dành cho số đông thụ động

Các chuyên gia thống nhất rằng, VIFC-HCMC không chỉ là một dự án tài chính mà còn là đòn bẩy cải cách thể chế và nâng cấp cấu trúc nền kinh tế.

Trong dài hạn, trung tâm này có thể giúp:

• Giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng
• Thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn
• Phát triển các lĩnh vực tài chính mới như fintech, tài chính xanh, tài sản số
• Nâng cao vị thế của TP.HCM trong chuỗi tài chính khu vực

Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự dành cho những doanh nghiệp chủ động thay đổi. Điều này bao gồm:

• Nâng cao năng lực quản trị
• Đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh
• Đáp ứng các chuẩn mực tài chính quốc tế
• Chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị mới

Kỳ vọng tháo gỡ hai “nút thắt” lớn nhất

Có thể thấy, Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM đang được kỳ vọng giải quyết đồng thời hai vấn đề cốt lõi:

1. Nút thắt về vốn – thông qua phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa kênh huy động
2. Nút thắt về thể chế – thông qua cơ chế pháp lý linh hoạt, tiệm cận chuẩn quốc tế

Nếu hai điểm nghẽn này được tháo gỡ đúng cách, Việt Nam không chỉ thu hút dòng vốn mà còn có thể trở thành điểm đến thực sự của các giao dịch tài chính toàn cầu, thay vì chỉ là thị trường tiềm năng.

Với cộng đồng doanh nghiệp, đây không chỉ là một cơ hội – mà là bài kiểm tra năng lực thích ứng trong kỷ nguyên mới.