Chi phí logistics tăng cao: Khi “gánh nặng vô hình” bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp

Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận lại giảm. Đây là nghịch lý mà không ít doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt trong bối cảnh chi phí logistics liên tục leo thang.

Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu, logistics từ lâu đã không còn đơn thuần là hoạt động vận chuyển hàng hóa từ nhà máy đến khách hàng. Logistics ngày nay bao gồm toàn bộ chuỗi hoạt động từ thu mua nguyên liệu, lưu kho, đóng gói, vận chuyển nội địa, thông quan, vận tải quốc tế, giao hàng đến quản lý tồn kho và xử lý hàng hoàn trả. Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi này phát sinh chi phí hoặc chậm trễ, toàn bộ hoạt động kinh doanh đều có thể bị ảnh hưởng.

Thực tế đó đang diễn ra rõ nét hơn bao giờ hết khi doanh nghiệp liên tục phải đối mặt với áp lực từ giá cước vận tải biển tăng cao, chi phí nhiên liệu biến động, thiếu container, ùn tắc tại các cảng biển và yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu.

Tại chương trình “Cà phê Doanh nhân HUBA” với chủ đề “Chi phí logistics tăng cao – Doanh nghiệp cần làm gì?”, nhiều doanh nghiệp đã chia sẻ những con số cho thấy logistics đang trở thành một trong những khoản chi lớn nhất trong cơ cấu giá thành sản phẩm. Có doanh nghiệp cho biết riêng trong tháng 6 đã phải chi khoảng 22 tỷ đồng cho cước vận tải và các khoản phụ phí logistics, tương đương hơn 50% lợi nhuận gộp của tháng.

Con số này phản ánh một thực tế đáng lo ngại: doanh nghiệp có thể bán được nhiều hàng hơn nhưng phần giá trị gia tăng lại bị “ăn mòn” bởi chi phí logistics.

Logistics không còn là chi phí phụ, mà là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh

Trong nhiều năm, không ít doanh nghiệp vẫn xem logistics là một khoản chi phí hỗ trợ cho hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, xu hướng phát triển của thương mại toàn cầu đang thay đổi hoàn toàn cách nhìn này.

Ngày nay, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm hay giá bán mà còn được quyết định bởi tốc độ giao hàng, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, mức độ ổn định của vận chuyển và chi phí logistics.

Một doanh nghiệp có sản phẩm tốt nhưng giao hàng chậm, chi phí vận chuyển cao hoặc không đáp ứng được các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc vẫn có nguy cơ mất khách hàng vào tay đối thủ.

Đó cũng là lý do nhiều quốc gia coi logistics là một ngành hạ tầng chiến lược thay vì chỉ là dịch vụ vận tải.

Theo thông tin được chia sẻ tại diễn đàn, chi phí logistics của Việt Nam hiện chiếm khoảng 17-18% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Một số chuyên gia cho rằng nếu tính đầy đủ các khoản chi phí phát sinh trong toàn bộ chuỗi cung ứng thì tỷ lệ này trên thực tế có thể đã vượt 20%.

Trong khi đó, tại các nền kinh tế có hệ thống logistics phát triển như Singapore hay Malaysia, tỷ trọng này thấp hơn đáng kể. Khoảng cách này cho thấy Việt Nam vẫn còn rất nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả logistics và cải thiện năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Vì sao chi phí logistics tăng cao?

Áp lực từ biến động kinh tế toàn cầu

Nguyên nhân đầu tiên đến từ những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp.

Trong vài năm trở lại đây, chuỗi cung ứng thế giới liên tục chịu tác động từ nhiều biến động như xung đột địa chính trị, gián đoạn các tuyến vận tải quốc tế, biến động giá nhiên liệu và tình trạng thiếu container cục bộ. Những yếu tố này khiến giá cước vận tải biển tăng mạnh và kéo theo hàng loạt khoản phụ phí khác.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, chi phí vận chuyển quốc tế hiện không còn ổn định như trước. Giá cước có thể thay đổi chỉ trong vài tuần, gây khó khăn cho việc lập kế hoạch tài chính cũng như đàm phán hợp đồng với đối tác.

Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp cho biết dù chấp nhận mức giá cao hơn nhưng vẫn không dễ dàng đặt được chỗ trên tàu, buộc phải đặt lịch vận chuyển từ rất sớm hoặc chấp nhận kéo dài thời gian giao hàng.

Điểm nghẽn từ hạ tầng logistics trong nước

Nếu các yếu tố quốc tế là nguyên nhân khách quan thì hệ thống logistics trong nước vẫn tồn tại nhiều hạn chế khiến chi phí tiếp tục gia tăng.

Hiện nay, phần lớn hàng hóa của Việt Nam vẫn được vận chuyển bằng đường bộ. Trong khi đó, đường bộ cũng là phương thức vận tải có chi phí cao nhất, chịu ảnh hưởng lớn từ giá nhiên liệu, tình trạng ùn tắc giao thông và giới hạn về tải trọng.

Ở nhiều quốc gia phát triển, hàng hóa từ khu công nghiệp được vận chuyển trực tiếp bằng đường sắt hoặc đường thủy đến cảng biển trước khi xuất khẩu. Cách làm này giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng hóa.

Ngược lại, tại Việt Nam, hàng hóa thường phải trải qua nhiều lần trung chuyển bằng xe tải trước khi đến cảng. Không chỉ phát sinh thêm chi phí nhiên liệu và nhân công, quá trình này còn làm tăng nguy cơ chậm tiến độ giao hàng.

Đối với các mặt hàng nông sản hoặc thực phẩm tươi sống, mỗi giờ chậm trễ đều có thể làm giảm chất lượng sản phẩm và gia tăng tỷ lệ hao hụt.

Chi phí logistics không chỉ nằm ở cước vận tải

Một quan niệm phổ biến là logistics đồng nghĩa với tiền cước tàu hoặc chi phí thuê xe. Tuy nhiên, trên thực tế, logistics là tổng hợp của rất nhiều khoản chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, một lô hàng từ vùng nguyên liệu đến cảng biển thường phải trải qua nhiều công đoạn như thu hoạch, vận chuyển về nhà máy, sơ chế, đóng gói, kiểm dịch, chiếu xạ, hoàn thiện hồ sơ hải quan và vận chuyển ra cảng.

Mỗi công đoạn đều tiêu tốn thời gian, nhân lực và chi phí. Khi các khâu này chưa được kết nối đồng bộ, chi phí sẽ tiếp tục gia tăng và cuối cùng được cộng vào giá thành sản phẩm.

Đó là lý do nhiều chuyên gia cho rằng muốn giảm chi phí logistics không thể chỉ tập trung vào giá cước vận tải mà cần tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng.

Chuyển đổi xanh đang tạo ra những yêu cầu mới

Một yếu tố khác khiến chi phí logistics tăng lên là yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững.

Các thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn yêu cầu doanh nghiệp chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, lượng phát thải carbon và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường.

Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào hệ thống quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phương tiện vận tải thân thiện với môi trường và các giải pháp giảm phát thải trong chuỗi logistics.

Trong ngắn hạn, đây là khoản chi phí đáng kể. Tuy nhiên, về dài hạn, chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn tạo lợi thế cạnh tranh khi tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chi phí logistics tăng cao tác động như thế nào đến doanh nghiệp?

Chi phí logistics tăng không chỉ làm tăng giá thành sản phẩm mà còn tạo ra những tác động dây chuyền đến toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, nhiều doanh nghiệp cho rằng logistics đang trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng tồn tại và cạnh tranh trên thị trường.

Lợi nhuận bị bào mòn dù doanh thu vẫn tăng

Một trong những tác động rõ nhất là sự suy giảm lợi nhuận.

Trong điều kiện thị trường cạnh tranh gay gắt, doanh nghiệp rất khó chuyển toàn bộ phần chi phí logistics tăng thêm vào giá bán. Đối với các hợp đồng xuất khẩu đã ký theo giá cố định, doanh nghiệp càng không có nhiều dư địa để điều chỉnh. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi khoản chi phí phát sinh đều trực tiếp làm giảm lợi nhuận.

Thực tế này được phản ánh qua chia sẻ của ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Phúc Sinh. Theo ông, riêng trong tháng 6, doanh nghiệp phải chi khoảng 22 tỷ đồng cho cước vận tải biển và các khoản phụ phí logistics, trong khi lợi nhuận gộp đạt khoảng 41 tỷ đồng. Như vậy, riêng chi phí logistics đã chiếm hơn 50% lợi nhuận gộp của doanh nghiệp trong tháng.

Điều đáng chú ý là kết quả này diễn ra trong bối cảnh doanh thu của doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng. Điều đó cho thấy tăng doanh thu không đồng nghĩa với tăng hiệu quả kinh doanh nếu chi phí logistics tiếp tục leo thang.

Doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực lớn nhất

Trong các nhóm doanh nghiệp, khối xuất khẩu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Khác với doanh nghiệp kinh doanh trong nước, doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với nhiều khoản chi phí phát sinh trong suốt hành trình hàng hóa từ vùng nguyên liệu đến cảng biển, sau đó tiếp tục vận chuyển qua nhiều quốc gia trước khi đến tay khách hàng.

Đối với ngành trái cây tươi, áp lực còn lớn hơn vì thời gian bảo quản ngắn. Theo chia sẻ của đại diện Vina T&T Group, giá cước container lạnh đã tăng từ khoảng 2.800 USD lên 7.800 USD/container, trong khi thời gian vận chuyển sang thị trường Hoa Kỳ cũng kéo dài gần gấp đôi. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn gia tăng rủi ro suy giảm chất lượng hàng hóa.

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang vận tải hàng không để đảm bảo tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, đây lại là phương thức có chi phí cao hơn rất nhiều, khiến bài toán lợi nhuận càng trở nên khó khăn.

Áp lực dòng tiền ngày càng lớn

Chi phí logistics tăng cao còn tạo áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp.

Thông thường, doanh nghiệp phải thanh toán trước nhiều khoản chi phí như vận chuyển nội địa, lưu kho, cước tàu, bảo hiểm và các loại phụ phí khác, trong khi thời gian thu hồi tiền từ khách hàng có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Khoảng cách giữa dòng tiền chi ra và dòng tiền thu về khiến nhu cầu vốn lưu động tăng lên đáng kể. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh chi phí vốn vẫn ở mức cao.

Không ít doanh nghiệp buộc phải giảm quy mô sản xuất, cắt giảm tồn kho hoặc trì hoãn kế hoạch mở rộng vì thiếu nguồn lực tài chính để duy trì hoạt động.

Doanh nghiệp cần làm gì để giảm chi phí logistics?

Trong khi nhiều yếu tố bên ngoài như giá nhiên liệu hay cước vận tải quốc tế nằm ngoài khả năng kiểm soát, doanh nghiệp vẫn có thể chủ động cải thiện hiệu quả logistics thông qua việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đổi mới phương thức quản trị.

Tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng thay vì chỉ giảm cước vận tải

Theo các chuyên gia, sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp là chỉ tập trung đàm phán giảm giá cước vận chuyển.

Thực tế, cước vận tải chỉ là một phần trong tổng chi phí logistics. Những khoản chi phí phát sinh từ quản lý tồn kho, lưu kho quá lâu, vận chuyển nhiều chặng, quy trình thủ công hay tỷ lệ hàng lỗi cũng có thể chiếm tỷ trọng rất lớn.

Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng để xác định những điểm gây lãng phí. Chỉ cần rút ngắn thời gian lưu kho, tối ưu lịch sản xuất hoặc giảm số lần trung chuyển cũng có thể tiết kiệm đáng kể chi phí.

Nhiều doanh nghiệp quốc tế hiện coi quản trị chuỗi cung ứng là một lợi thế cạnh tranh chứ không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ.

Chuyển đổi số và AI đang trở thành “đòn bẩy” mới

Một trong những xu hướng nổi bật của ngành logistics là ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Thay vì lập kế hoạch vận chuyển bằng kinh nghiệm, doanh nghiệp có thể sử dụng các nền tảng số để dự báo nhu cầu, tối ưu tuyến đường, theo dõi phương tiện theo thời gian thực và quản lý tồn kho tự động.

AI còn hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn để dự báo sản lượng, xác định thời điểm vận chuyển tối ưu và cảnh báo sớm các rủi ro trong chuỗi cung ứng.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn nâng cao khả năng ra quyết định của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường liên tục biến động.

Mạnh dạn thuê ngoài dịch vụ logistics

Một thực tế được nhiều chuyên gia chỉ ra là doanh nghiệp Việt Nam vẫn có xu hướng tự thực hiện nhiều công đoạn logistics, từ vận chuyển, lưu kho đến phân phối.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp FDI lại lựa chọn thuê ngoài các đơn vị logistics chuyên nghiệp để tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất và phát triển thị trường.

Việc thuê ngoài không chỉ giúp tiết kiệm chi phí đầu tư kho bãi, phương tiện và nhân sự mà còn tận dụng được kinh nghiệm, công nghệ và mạng lưới của các doanh nghiệp logistics chuyên nghiệp.

Đây là xu hướng đang ngày càng phổ biến trên thế giới khi chuỗi cung ứng trở nên phức tạp hơn.

Tăng cường hợp tác và chia sẻ nguồn lực

Một giải pháp được nhiều chuyên gia đề xuất là phát triển mô hình kinh tế chia sẻ trong logistics.

Thay vì mỗi doanh nghiệp đầu tư riêng hệ thống kho bãi, phương tiện hay trung tâm phân phối, nhiều doanh nghiệp có thể cùng khai thác chung hạ tầng để nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản.

Theo bà Đặng Thị Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM, doanh nghiệp cần đẩy mạnh sử dụng chung kho bãi, phương tiện vận tải và các dịch vụ logistics nhằm giảm chi phí đầu tư, giảm chi phí vận hành và đồng thời giảm phát thải.

Mô hình này không chỉ phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa mà còn tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết ngành hàng có quy mô lớn hơn.

Chủ động lập kế hoạch xuất khẩu dài hạn

Một trong những khác biệt giữa doanh nghiệp Việt Nam và nhiều doanh nghiệp FDI là khả năng lập kế hoạch dài hạn.

Các doanh nghiệp có sản lượng ổn định và cam kết vận chuyển trong thời gian dài thường có lợi thế hơn khi đàm phán với hãng tàu và đơn vị logistics.

Ngược lại, việc đặt dịch vụ theo từng chuyến hoặc từng tháng khiến doanh nghiệp khó đạt được mức giá cạnh tranh và dễ bị động khi thị trường biến động.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch xuất khẩu, dự báo sản lượng và chia sẻ thông tin với đối tác logistics ngay từ đầu để tối ưu năng lực vận chuyển và giảm chi phí.

Chuẩn bị cho logistics xanh

Một xu hướng không thể đảo ngược là chuyển đổi xanh trong logistics.

Các quy định về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững đang trở thành điều kiện bắt buộc đối với nhiều thị trường xuất khẩu.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư vào phương tiện tiết kiệm nhiên liệu, tối ưu lộ trình vận chuyển, số hóa chứng từ và kiểm soát phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Dù cần thêm chi phí trong giai đoạn đầu, đây là khoản đầu tư giúp doanh nghiệp duy trì khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các đối tác quốc tế.

Chính sách và hạ tầng sẽ quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn

Trong khi doanh nghiệp cần chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm chi phí logistics, vai trò của Nhà nước vẫn mang tính quyết định trong việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” mang tính hệ thống. Nhiều chuyên gia cho rằng nếu doanh nghiệp chỉ nỗ lực tối ưu nội bộ nhưng hạ tầng giao thông, kết nối vùng và cơ chế chính sách không được cải thiện thì dư địa giảm chi phí sẽ rất hạn chế.

Đây cũng là lý do logistics được xác định là một trong những ngành kinh tế trọng điểm trong chiến lược phát triển của TP.HCM giai đoạn 2026-2030. Theo ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thành phố đặt mục tiêu đưa tỷ trọng chi phí logistics xuống còn khoảng 11-14% GRDP, thấp hơn mục tiêu chung của cả nước. Để đạt được mục tiêu này, TP.HCM đang triển khai đồng thời nhiều nhóm giải pháp về hạ tầng, chuyển đổi số và cải cách thể chế.

Trọng tâm là phát triển hệ thống giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, cảng biển và hàng không. Khi các phương thức vận tải được kết nối hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào đường bộ như hiện nay.

Đường sắt và đường thủy sẽ tạo ra bước ngoặt

Một trong những hạn chế lớn nhất của logistics Việt Nam là thiếu sự kết nối giữa khu công nghiệp với cảng biển.

Hiện nay, phần lớn container vẫn phải vận chuyển bằng xe tải từ nhà máy đến cảng. Điều này khiến chi phí vận tải chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí logistics, đồng thời làm gia tăng ùn tắc giao thông, phát thải carbon và thời gian vận chuyển.

Theo định hướng của TP.HCM, tuyến đường sắt kết nối khu vực công nghiệp Bàu Bàng với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi lớn đối với chuỗi logistics phía Nam. Khi hàng hóa có thể vận chuyển trực tiếp bằng đường sắt đến cảng biển, doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí nhiên liệu, giảm áp lực lên hệ thống đường bộ và nâng cao tính ổn định trong giao nhận hàng hóa.

Song song với đó, việc đầu tư nâng cấp hệ thống đường thủy nội địa cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm khai thác lợi thế mạng lưới sông ngòi, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ.

Trung tâm logistics tích hợp – lời giải cho bài toán nhiều đầu mối

Không chỉ hạ tầng vận tải, mô hình trung tâm logistics tích hợp cũng được nhiều doanh nghiệp kỳ vọng sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí.

Theo phản ánh của doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, hiện một lô hàng phải di chuyển qua nhiều địa điểm khác nhau để thực hiện các thủ tục như kiểm dịch, chiếu xạ, hải quan và thông quan trước khi ra cảng. Quy trình này không chỉ kéo dài thời gian mà còn phát sinh nhiều chi phí vận chuyển, lưu kho và nhân công.

Do đó, nhiều ý kiến đề xuất hình thành các trung tâm logistics tích hợp, nơi tập trung đầy đủ các cơ quan quản lý và dịch vụ hỗ trợ. Khi đó, doanh nghiệp chỉ cần hoàn tất thủ tục tại một đầu mối trước khi hàng hóa được đưa thẳng đến cảng biển để xuất khẩu.

Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn rút ngắn thời gian thông quan, hạn chế rủi ro hư hỏng hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Logistics xanh sẽ là tiêu chuẩn mới của thương mại toàn cầu

Bên cạnh mục tiêu giảm chi phí, logistics trong những năm tới sẽ chịu tác động mạnh từ xu hướng phát triển bền vững.

Nếu như trước đây doanh nghiệp chủ yếu quan tâm đến giá cước và thời gian giao hàng thì hiện nay nhiều đối tác quốc tế đã bổ sung thêm các tiêu chí về phát thải carbon, sử dụng năng lượng sạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Các quy định như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) hay các tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều ngành hàng xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp logistics cũng phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường.

Trong tương lai, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng giá mà còn cạnh tranh bằng khả năng xây dựng chuỗi cung ứng xanh, minh bạch và bền vững.

AI sẽ thay đổi cách doanh nghiệp quản trị logistics

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang mở ra một giai đoạn mới cho ngành logistics.

Thay vì xử lý dữ liệu thủ công, doanh nghiệp có thể sử dụng AI để phân tích nhu cầu thị trường, dự báo sản lượng, tối ưu tuyến đường vận chuyển và lập kế hoạch giao hàng theo thời gian thực.

Nhiều hệ thống quản trị hiện đại còn có khả năng dự báo nguy cơ chậm giao hàng, đề xuất phương án thay thế khi tuyến vận tải gặp sự cố và tối ưu lượng hàng tồn kho nhằm giảm chi phí lưu kho.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, AI cũng hỗ trợ phân tích dữ liệu thị trường để lựa chọn thời điểm ký hợp đồng vận chuyển, từ đó hạn chế rủi ro khi giá cước quốc tế biến động.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, AI không còn là công nghệ dành riêng cho các tập đoàn lớn mà đang trở thành công cụ giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ nâng cao hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng.

Triển vọng logistics Việt Nam giai đoạn 2027-2030

Dù còn nhiều khó khăn, triển vọng của ngành logistics Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực nhờ ba động lực chính.

Thứ nhất, nhu cầu xuất nhập khẩu tiếp tục tăng khi Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ hai, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm như đường Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc kết nối vùng và các dự án đường sắt chuyên dụng đang được thúc đẩy triển khai, tạo nền tảng để giảm chi phí vận chuyển trong dài hạn.

Thứ ba, quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu nguồn lực và giảm lãng phí trong chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ “tối ưu từng khâu” sang “tối ưu toàn bộ chuỗi giá trị”. Đây sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chi phí logistics là gì?

Chi phí logistics là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình lưu trữ, vận chuyển, phân phối và quản lý hàng hóa từ nơi sản xuất đến tay khách hàng.

Vì sao chi phí logistics của Việt Nam còn cao?

Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ, biến động giá nhiên liệu, cước vận tải quốc tế tăng và nhiều chi phí phát sinh trong chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp có thể giảm chi phí logistics bằng cách nào?

Doanh nghiệp nên tối ưu chuỗi cung ứng, ứng dụng chuyển đổi số và AI, tăng cường thuê ngoài dịch vụ logistics, phát triển vận tải đa phương thức và hợp tác chia sẻ nguồn lực với các doanh nghiệp khác.

AI hỗ trợ doanh nghiệp logistics như thế nào?

AI giúp dự báo nhu cầu, tối ưu tuyến đường, quản lý tồn kho, phân tích dữ liệu vận tải, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả ra quyết định.

Logistics xanh có bắt buộc không?

Đối với nhiều thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu, logistics xanh đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon và phát triển bền vững.

Kết luận

Chi phí logistics tăng cao không còn là vấn đề riêng của ngành vận tải mà đã trở thành một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục biến động, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào việc giá cước giảm hay các dự án hạ tầng hoàn thành, mà cần chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đầu tư vào công nghệ, tăng cường liên kết và xây dựng chiến lược logistics dài hạn.

Về phía Nhà nước, việc phát triển hạ tầng giao thông đa phương thức, hình thành các trung tâm logistics tích hợp, thúc đẩy chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế chính sách sẽ là nền tảng quan trọng để kéo giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong dài hạn, doanh nghiệp nào coi logistics là một phần trong chiến lược phát triển thay vì chỉ là chi phí vận hành sẽ có nhiều cơ hội thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường, mở rộng thị phần và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.